Menopauza i okres okołomenopauzalny, nazywany również perimenopauzą, mogą przebiegać zupełnie inaczej u każdej kobiety. Niektóre doświadczają dolegliwości, które znacząco wpływają na ich codzienne funkcjonowanie, relacje z bliskimi, życie rodzinne, towarzyskie i zawodowe, a u innych objawy są łagodne lub nie występują wcale.
Pierwsze zmiany mogą pojawić się już w okresie okołomenopauzalnym, utrzymywać się podczas menopauzy, a także po jej zakończeniu, czyli w postmenopauzie.
Na rodzaj dolegliwości, ich nasilenie oraz czas trwania może wpływać również pochodzenie etniczne. Przykładowo czarnoskóre kobiety częściej doświadczają uderzeń gorąca, które bywają intensywniejsze i utrzymują się dłużej.
Jakie są objawy menopauzy i perimenopauzy?
Zmiany w cyklu miesiączkowym
Jednym z najwcześniejszych sygnałów perimenopauzy są zazwyczaj zaburzenia dotychczasowego rytmu miesiączkowania. Krwawienia mogą pojawiać się częściej lub rzadziej niż wcześniej, a ich intensywność może się zwiększać lub zmniejszać. Z czasem miesiączki całkowicie ustają.
Uderzenia gorąca i nocne poty
Uderzenia gorąca objawiają się nagłym uczuciem intensywnego ciepła, a niekiedy również zimna, obejmującym twarz, szyję i klatkę piersiową. Towarzyszyć im mogą obfite pocenie się, kołatanie serca, niepokój oraz zawroty głowy.
Dolegliwości pojawiają się zarówno w ciągu dnia, jak i podczas snu, kiedy określa się je mianem nocnych potów. Pojedynczy epizod może trwać kilka minut.
Zaburzenia snu
Trudności z zasypianiem lub częste wybudzanie się w nocy mogą negatywnie wpływać na samopoczucie i codzienne funkcjonowanie. Niedobór snu sprzyja rozdrażnieniu, stresowi oraz uczuciu niepokoju, a problemy te mogą być szczególnie nasilone u kobiet, które dodatkowo doświadczają nocnych potów.
Wahania nastroju, problemy z pamięcią i koncentracją
W okresie menopauzy i perimenopauzy mogą pojawiać się nagłe zmiany nastroju, obniżenie samopoczucia, a nawet depresja. Niektóre kobiety zauważają również pogorszenie pamięci, trudności w skupieniu uwagi oraz tzw. mgłę mózgową. Dolegliwości te mogą stawać się bardziej dokuczliwe, jeśli towarzyszą im zaburzenia snu i przewlekłe zmęczenie.
Przyrost masy ciała
Zwiększenie masy ciała jest częstym zjawiskiem w okresie okołomenopauzalnym i menopauzalnym. Zmiany dotyczą przede wszystkim gromadzenia się tkanki tłuszczowej w okolicach brzucha oraz górnej części ciała.
Suchość pochwy i inne dolegliwości intymne
Zmiany związane z menopauzą mogą powodować suchość, pieczenie, świąd oraz podrażnienie pochwy i jej okolic, a dolegliwości te mogą również prowadzić do bólu podczas stosunku seksualnego.
Zakażenia układu moczowego
W okresie menopauzy i perimenopauzy częściej mogą występować zakażenia układu moczowego (ZUM) lub objawy przypominające infekcję. Należą do nich przede wszystkim pieczenie i ból podczas oddawania moczu, a także częstsza potrzeba korzystania z toalety, również w godzinach nocnych.
Pozostałe objawy menopauzy i perimenopauzy
Zmiany zachodzące w organizmie mogą wywoływać również wiele innych dolegliwości. Wśród nich wymienia się:
- kołatanie serca, czyli szybsze, wolniejsze lub wyraźniej odczuwalne bicie serca,
- zmniejszenie gęstości kości, które może prowadzić do rozwoju osteoporozy,
- częstsze oddawanie moczu oraz trudności z kontrolowaniem pęcherza, w tym nietrzymanie moczu,
- bóle głowy i migreny o większym nasileniu niż wcześniej,
- dolegliwości bólowe mięśni i stawów,
- przerzedzenie włosów lub ich nadmierne wypadanie,
- suchość, swędzenie i inne zmiany skórne,
- obniżenie libido, czyli zmniejszenie popędu seksualnego,
- nadwrażliwość zębów, bolesność dziąseł oraz inne problemy dotyczące jamy ustnej.
Kiedy objawy menopauzy wymagają konsultacji z lekarzem?
Warto skontaktować się z lekarzem rodzinnym, jeśli podejrzewasz u siebie perimenopauzę lub menopauzę i chcesz dowiedzieć się, jakie masz możliwości postępowania.
Konsultacja jest wskazana również wtedy, gdy:
- pojawiają się dolegliwości takie jak przyspieszone bicie serca lub kołatanie serca,
- nadal miesiączkujesz, ale zmienił się charakter krwawień i stały się one bardziej obfite niż wcześniej,
- od ostatniej miesiączki minęło co najmniej 12 miesięcy, a mimo to wystąpiło krwawienie z pochwy.
Wczesne uzyskanie porady medycznej może pomóc ograniczyć wpływ dolegliwości związanych z menopauzą i perimenopauzą na zdrowie, relacje z innymi osobami oraz życie zawodowe.
Dodatkowe informacje na temat objawów można znaleźć w materiałach British Menopause Society dotyczących menopauzy u kobiet należących do mniejszości etnicznych oraz na stronie Rock My Menopause, poświęconej rozpoznawaniu i monitorowaniu dolegliwości.
Jak długo utrzymują się objawy menopauzy i perimenopauzy?
Perimenopauza kończy się wraz z nadejściem menopauzy, którą rozpoznaje się po 12 kolejnych miesiącach bez miesiączki, a następujący po niej etap życia określa się mianem postmenopauzy. Objawy związane z tym okresem utrzymują się zazwyczaj przez 7–9 lat, choć u niektórych kobiet mogą trwać znacznie dłużej, a ich charakter i nasilenie często zmieniają się wraz z upływem czasu.
Przykładowo uderzenia gorąca i nocne poty mogą być szczególnie dokuczliwe przez pewien okres, a następnie stopniowo ustępować. W ich miejsce mogą pojawiać się inne dolegliwości, takie jak obniżony nastrój czy uczucie lęku.
Nie wszystkie objawy znikają po menopauzie, a niektóre kobiety również w okresie postmenopauzalnym doświadczają bólu stawów lub suchości pochwy.
Menopauza a antykoncepcja hormonalna. Czy można rozpoznać objawy?
Kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną mogą mieć trudności z ustaleniem, czy rozpoczęły już okres okołomenopauzalny lub menopauzę. Wynika to z wpływu hormonów na cykl miesiączkowy.
Niektóre metody antykoncepcji mogą powodować nieregularne krwawienia albo całkowity zanik miesiączki. Dotyczy to między innymi:
- tabletek antykoncepcyjnych zawierających wyłącznie progestagen,
- wkładek wewnątrzmacicznych uwalniających hormony (IUS),
- implantów antykoncepcyjnych,
- zastrzyków antykoncepcyjnych.
W przypadku złożonych tabletek antykoncepcyjnych podczas ich stosowania mogą nadal występować comiesięczne krwawienia przypominające miesiączkę.
Wybór odpowiedniej metody antykoncepcji warto omówić z lekarzem rodzinnym, uwzględniając wiek kobiety oraz etap zmian menopauzalnych, lekarz może zaproponować inne rozwiązanie.
Stosowanie złożonych tabletek antykoncepcyjnych nie jest zalecane kobietom w wieku 50 lat i starszym, ponieważ związane z nimi ryzyko zazwyczaj przewyższa potencjalne korzyści. W takiej sytuacji lekarz może zasugerować metodę antykoncepcji opartą wyłącznie na progestagenie.
Czy w okresie perimenopauzy można zajść w ciążę?
Zajście w ciążę w okresie okołomenopauzalnym nadal jest możliwe, dlatego konieczne jest kontynuowanie stosowania antykoncepcji przez określony czas po ostatniej naturalnej miesiączce.
Zalecany okres wynosi:
- 1 rok od ostatniej miesiączki w przypadku kobiet, które ukończyły 50 lat,
- 2 lata od ostatniej miesiączki u kobiet w wieku od 40 do 49 lat.
Nieregularne i obfite krwawienia w okresie okołomenopauzalnym
W czasie perimenopauzy miesiączki mogą występować nieregularnie, a krwawienia stają się niekiedy bardziej skąpe lub obfite niż dotychczas.
Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej (HRT) w okresie okołomenopauzalnym może pomóc w uregulowaniu cyklu. Podczas terapii mogą jednak występować plamienia i nieregularne krwawienia, które powinny ustąpić w ciągu 6 miesięcy.
Jeżeli po upływie tego czasu nadal pojawiają się nieregularne lub obfite krwawienia albo plamienia, należy skonsultować się z lekarzem rodzinnym.
Krwawienie po menopauzie. Kiedy zgłosić się do lekarza?
Krwawienie z dróg rodnych, które występuje po upływie ponad 12 miesięcy od ostatniej miesiączki, określa się jako krwawienie pomenopauzalne, a każdy taki przypadek wymaga diagnostyki.
Do lekarza rodzinnego należy zgłosić się nawet wtedy, gdy:
- krwawienie wystąpiło tylko jeden raz,
- pojawiła się jedynie niewielka ilość krwi, delikatne plamienie albo różowa lub brązowa wydzielina,
- nie występują żadne dodatkowe dolegliwości,
- nie ma pewności, czy zaobserwowana wydzielina rzeczywiście zawiera krew.
Krwawienia pomenopauzalne w większości przypadków nie są związane z poważnym schorzeniem. Mogą jednak stanowić objaw nowotworu, dlatego nie należy ich ignorować. Wczesne wykrycie raka może zwiększyć szanse na skuteczne leczenie.
Źródło: https://www.nhs.uk/conditions/menopause-and-perimenopause/symptoms/