Home Zdrowie Sposoby wykorzystania oleju kokosowego nierafinowanego

Sposoby wykorzystania oleju kokosowego nierafinowanego

olej3

Nierafinowany olej kokosowy to w pełni naturalny, pozyskiwany w ekologiczny sposób produkt o szerokim spektrum wykorzystania. Znajduje zastosowanie zarówno kulinarne, jak i kosmetyczne. Może być cennym nabytkiem dla osób dbających o zdrowie, sylwetkę oraz mających problemy skórne.

Wywodząca się z południowo-wschodniej Azji palma kokosowa nazywana jest w sanskrycie słowami kalpa wryksza, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „drzewo o tysiącu zastosowań” lub „drzewo zaspokajające wszystkie potrzeby życia”. Nie ma w tym określeniu przesady, bowiem zarówno owoce, jak i wszelkie inne części palmy kokosowej znajdują w Azji szeroki wachlarz zastosowań w dziedzinie żywienia, kosmetyki, wytwarzaniu ubrań i przedmiotów codziennego użytku.

W niniejszym tekście chcielibyśmy omówić wybrane właściwości i sposoby zastosowania nierafinowanego oleju z palmy kokosowej. Jednak zanim do tego przejdziemy, należy sobie odpowiedzieć na pytanie: jaka jest różnica pomiędzy olejami nierafinowanymi a rafinowanymi? Okazuje się, że bardzo znacząca.

Olej rafinowany i nierafinowany – różnice

Rafinacja – powszechnie stosowana w wielkich zakładach olejarskich – to wieloetapowa procedura, mająca na celu zwiększenie efektywności produkcji, dokładne oczyszczenie końcowego wyrobu i tym samym przedłużenie terminu jego przydatności do spożycia. Ubocznym efektem takiego działania jest brak naturalnego smaku, zapachu, większości witamin i minerałów, a także powstanie niebezpiecznych dla zdrowia tłuszczów trans.

Produkcja oleju rafinowanego polega, w uproszczeniu, na wstępnym tłoczeniu przygotowanego surowca pod wysokim ciśnieniem (nawet 160 MPa), co jednocześnie powoduje wzrost temperatury do ponad 160 °C. Pozostałością tłoczenia są wytłoki, zawierające nawet do 20% oleju. Aby go odzyskać wykonywana jest tzw. ekstrakcja, czyli oddziaływanie ropopochodnym rozpuszczalnikiem o nazwie heksan (C6H14). Do jego usunięcia stosuje się destylację parą wodną w temperaturze ok. 150 °C. Innymi zabiegami stosowanymi w procesie produkcji oleju rafinowanego są: odśluzowywanie, odkwaszanie, bielenie i dezodoryzacja – przebiegają one z wykorzystaniem m.in. kwasu fosforowego i ługu sodowego.

Dużo mniej skomplikowana jest natomiast produkcja olejów nierafinowanych. Wytwarza się je poprzez tłoczenie surowca za pomocą prasy mechanicznej, bez udziału wysokiego ciśnienia, wysokich temperatur i substancji chemicznych. Pozyskany w ten sposób olej jest następnie przecedzany aby usunąć pozostałości materiału roślinnego. Oleje nierafinowane są zazwyczaj mniej klarowne od rafinowanych, mają też krótszy termin przydatności do spożycia. Ze względu na znacznie większą ilość surowca, potrzebnego do uzyskania tej samej ilości produktu, olej nierafinowany jest zauważalnie droższy od olejów rafinowanych.

Niedogodności te rekompensują jednak ich niewątpliwe zalety, takie jak: wyraźniejszy smak, bogaty aromat oraz wysoka zawartość witamin, składników mineralnych, korzystnych dla zdrowia kwasów tłuszczowych i substancji o działaniu antyoksydacyjnym.

Jakie zastosowanie ma nierafinowany olej kokosowy?

Wysokiej jakości olej kokosowy nierafinowany extra virgin wytwarzany jest ze świeżej kopry (wysuszonego miąższu orzecha kokosowego), tłoczonej w temperaturze maksymalnie 40 °C.

Charakteryzuje się nietypowym składem kwasów tłuszczowych, dzięki czemu ma korzystny wpływ na zdrowie. Faktem jest, że nasycone kwasy tłuszczowe stanowią ok. 90% składu oleju kokosowego, trzeba jednak zauważyć, że połowę z nich stanowi kwas laurynowy, występujący w dużych ilościach tylko w dwóch produktach: oleju kokosowym oraz mleku matki. Kwas laurynowy ma potwierdzone właściwości wzmacniające odporność organizmu oraz działanie antybakteryjne, antywirusowe i przeciwgrzybicze. Znaczna zawartość polifenoli (kwas ferulowy, katechina, kwas p-kumarylowy) odpowiada za właściwości antyoksydacyjne.

Wśród najpopularniejszych sposobów wykorzystania oleju kokosowego w kuchni wymienić można:

  1. smarowanie pieczywa – olej kokosowy nie zawiera cholesterolu jak masło, ani tłuszczów trans jak margaryny
    smażenie w wysokich temperaturach – punkt dymienia oleju kokosowego wynosi ok. 200 °C, co sprawia że potrawy nie nabierają zapachu spalenizny oraz nie wydzielają się szkodliwe dla zdrowia substancje (np. akroleina o właściwościach rakotwórczych)
    dodatek do wypieków i deserów – używany zamiast masła lub margaryny

Olej kokosowy jest świetnym produktem kosmetycznym, interesującą alternatywą dla przemysłowych kosmetyków, zawierających długą listę sztucznych dodatków i substancji chemicznych:

  1. Delikatnie podgrzany dobrze się wchłania, nawilżając i wygładzając każdy rodzaj skóry, także zrogowaciały naskórek na piętach i łokciach
    Stosowany jako odżywka przed umyciem włosów suchych doskonale je nawilża i ułatwia układanie fryzury
    Dzięki właściwościom hydrofobowym pomaga zabezpieczyć fryzurę przed wilgocią – docenią go osoby, których włosy wykazują tendencję do puszenia i skręcania się
    Maseczka z nierafinowanego oleju kokosowego, regularnie stosowana na włosy, sprawia że są one lśniące, nabierają połysku i miękkości a końcówki nie rozdwajają się
    Olejem kokosowym można zastąpić płyny do demakijażu oraz peelingi oczyszczające (dodając soli lub cukru)
    stosowany zamiast płynu do płukania ust wzmacnia i remineralizuje szkliwo oraz wybiela powierzchnię zębów

Regularne spożycie niewielkich dawek nierafinowanego oleju kokosowego może być cennym uzupełnieniem diety sportowców i osób dbających o sylwetkę. Badania przeprowadzone na Filipinach – w kraju, w którym spożycie oleju kokosowego jest powszechne – sugerują, że olej kokosowy, w połączeniu z dietą niskokaloryczną, może mieć wpływ na redukcję tkanki tłuszczowej (mierzonej jako zmniejszenie obwodu talii). Zawdzięcza to zawartości kwasu kaprynowego, kaprylowego i laurynowego, które pobudzają metabolizm komórkowy.

Na koniec mała uwaga. Mimo swoich właściwości prozdrowotnych, nierafinowany olej kokosowy nadal pozostaje tłuszczem a nawet najzdrowsze tłuszcze, spożywane w nadmiernych ilościach, nie będą korzystne dla naszego zdrowia ani figury. W przypadku osób z prawidłowym poziomem cholesterolu LDL („złego cholesterolu”) sugerowana dzienna porcja oleju kokosowego wynosi ok. 10-30 gramów.