Home Zdrowie Aktualny pogląd na leczenie zespołu jelita drażliwego

Aktualny pogląd na leczenie zespołu jelita drażliwego

お腹をおさえる女性

Zespół jelita drażliwego (IBS, irritable bowel syndrome) to przewlekła choroba, która dotyka około 10% społeczeństwa, co czyni ją najczęstszym schorzeniem jelit. IBS objawia się stałym lub nawracającym bólem brzucha oraz uczuciem wzdęcia, połączonymi z zaburzeniami rytmu wypróżnień, które u niektórych pacjentów przyjmują postać biegunek, u innych – zaparć, a niekiedy występują naprzemiennie. Nasilenie dolegliwości występuje zwykle po posiłku, w godzinach porannych oraz w okresach zwiększonego stresu.

Objawy te nie mają związku z żadną organiczną przyczyną, jednak aby postawić rozpoznanie, należy przeprowadzić szczegółowe badania i wykluczyć inne choroby, takie jak infekcje pasożytnicze, choroby zapalne jelit, nietolerancje pokarmowe czy nowotwory. IBS ma łagodny przebieg i nie prowadzi do wyniszczenia ani poważnych powikłań, jednak znacznie obniża komfort życia pacjentów. Aby złagodzić dolegliwości należy zastosować odpowiednie leczenie.

Dieta

Interwencje dietetyczne stanowią pierwszą linię postępowania. Podstawą jest przestrzeganie zasad zdrowego żywienia: spożywanie 5 posiłków w ciągu dnia, unikanie jedzenia w pośpiechu, odpowiednie bilansowanie składników i wystrzegania się ciężkostrawnych produktów przed snem. Jeżeli wśród objawów choroby dominują zaparcia, należy zwiększyć ilość spożywanego w diecie błonnika do 20-30 g na dobę, co odpowiada np. 4-5 łyżkom otrąb pszennych. Istotne jest także spożywanie odpowiedniej ilości płynów – nawet do 3 l w ciągu doby. Poprawę samopoczucia może przynieść unikanie potraw zawierających dużą ilość węglowodanów nierozkładających się w przewodzie pokarmowych. Duża zawartość takich składników znajduje się w warzywach strączkowych oraz kapustnych, takich jak fasola, groch, kalafior czy brukselka. Część osób uskarża się także na nasilenie objawów po spożyciu sacharozy, czyli powszechnego cukru stołowego, mleka i innych produktów zawierających duże ilości laktozy, a nawet miodu i owoców, które z kolei są bogate we fruktozę. Dzieje się tak, ponieważ cukry te słabo wchłaniają się w ludzkim przewodzie pokarmowym, za to łatwo ulegają fermentacji z wytworzeniem dużej ilości gazów jelitowych, odpowiedzialnych za uczucie pełności i wzdęcia. U niektórych chorych poprawę przynieść może dieta bezglutenowa, gdyż nawet u 30% pacjentów z IBS występuje nieceliakalna nadwrażliwość na gluten. Osoby skarżące się z powodu nadwrażliwości jelit powinny także zrezygnować z picia kawy i alkoholu.

Komfort psychiczny

Nawet u 90% pacjentów cierpiących na IBS dolegliwości korelują ze stresem psychicznym lub zaburzeniami emocjonalnymi o różnym nasileniu. Bardzo istotnym elementem leczenia jest zatem unikanie sytuacji stresowych, zapewnienie sobie odpowiedniego odpoczynku i relaksu. Jeżeli typowe leczenie nie przynosi oczekiwanego efektu w ciągu 3-6 miesięcy, a nasilenie objawów ewidentnie współistnieje z dużym obciążeniem psychicznym, którego nie jesteśmy w stanie wyeliminować samodzielnie, warto skorzystać z pomocy specjalisty: psychologa, terapeuty lub psychiatry. Leczenie psychologiczne może opierać się na terapii poznawczo-behawioralnej, treningu relaksacyjnym czy wielu innych metodach dostosowanych do indywidualnych potrzeb pacjenta. Nie należy unikać czy obawiać się takiego sposobu leczenia – walka z obciążeniami psychicznym nie tylko może pomóc w pozbyciu się objawów związanych z IBS, ale także pozwoli na zapobiegnięcie innym powikłaniom przewlekłego stresu, takim jak nadciśnienie tętnicze, choroba wrzodowa czy uzależnienia.

Leczenie farmakologiczne

Jako że IBS nie jest związany z żadnym poznanym zaburzeniem organicznym, nie ma także skutecznego leczenia przyczynowego. Opiera się ono na łagodzeniu objawów. Podstawą jest stosowanie substancji zmniejszających napięcie powierzchniowe gazów jelitowych, które ułatwiają usunięcie ich z przewodu pokarmowego, zmniejszając uczucie pełności i wzdęcia. Należy do nich symetykon, obecny np. w preparacie Espumisan®. W łagodzeniu bólów brzucha wskazane są leki rozkurczające mięśniówkę gładką przewodu pokarmowego. U niektórych osób zastosowanie mają także leki uspokajające i antydepresyjne, które pomagają w walce ze stresem nasilającym objawy choroby. W postaci z zaparciem wskazane są leki przyspieszające motorykę przewodu pokarmowego lub osmotyczne leki przeczyszczające. Niekiedy może być konieczne zastosowanie wlewek doodbytniczych, czyli tzw. lewatywy. Jeżeli wśród objawów przeważa biegunka stosuje się leki przeciwbiegunkowe. U wielu chorych poprawę samopoczucia zapewnia także regularne przyjmowanie probiotyków, zwłaszcza zawierających w swoim składzie szczep Lactobacillus plantarum.